Στον ιστότοπο της Γενικής Γραμματείας Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας έχει αναρτηθεί η Ετήσια Έκθεση 2025 για την ισότητα των φύλων στην τοπική αυτοδιοίκηση: https://isotita.gr/wp-content/
Πρόκειται για ένα εύχρηστο κείμενο συνολικής έκτασης 51 σελίδων με θέμα την εφαρμογή των
πολιτικών ισότητας των φύλων στους Δήμους και τις Περιφέρειες. Η Γ.Γ.Ι.Α.Δ. διεξήγαγε φέτος, όπως και τα τελευταία οκτώ χρόνια, πρωτογενή έρευνα, την οποία απηύθυνε στο σύνολο των Δήμων και των Περιφερειών της χώρας. Η έρευνα περιλαμβάνει έναν κύριο κορμό 27 ερωτημάτων και 7 εισαγωγικά ερωτήματα που αποσκοπούν στην καταγραφή των γενικών στοιχείων κάθε Δήμου και Περιφέρειας και της ιδιότητας του υπεύθυνου προσώπου για τη συμπλήρωση του ερωτηματολογίου.
Τα 16 από τα 27 ερωτήματα του βασικού κορμού αφορούν ζητήματα αρμοδιοτήτων, ένταξης, συνεργασιών και παραπομπής θεμάτων που άπτονται της ισότητας των φύλων, συμπεριλαμβανομένων των περιστατικών βίας σε βάρος γυναικών. Περαιτέρω, 10 ερωτήματα αφορούν στην περιγραφή των δράσεων, οι οποίες υλοποιήθηκαν από τους Δήμους και τις Περιφέρειες, με σκοπό την προώθηση των πολιτικών ισότητας των φύλων. Τέλος, έχει συμπεριληφθεί ένα πιο στοχευμένο ερώτημα, αποσκοπώντας στην καταγραφή των βασικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο γυναικείος πληθυσμός στα διοικητικά όρια του εκάστοτε ΟΤΑ.
Η Έκθεση διαρθρώνεται σε πέντε βασικά κεφάλαια μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται το νομοθετικό πλαίσιο και τα εργαλεία άσκησης πολιτικής, η μεθοδολογία και τα ευρήματα της έρευνας, ενδεικτικές καλές πρακτικές, συμπεράσματα και βιβλιογραφία.
Ακολουθούν ορισμένα ουσιώδη ευρήματα:
1) Βάσει των πληροφοριών που αντλούνται από τα συμπληρωμένα ερωτηματολόγια, η κατανομή των δράσεων, που έχουν υλοποιηθεί από τους Δήμους, παραμένει σχετικά αμετάβλητη. Συγκεκριμένα, ενώ στην τελευταία Έκθεση με έτος αναφοράς το έτος 2024, αποτυπώνονται 534 δράσεις σε σύνολο 143 Δήμων, δηλαδή περίπου 3,7 δράσεις ανά Δήμο, στην τρέχουσα Έκθεση αποτυπώνονται 710 δράσεις στο σύνολο των 198 Δήμων που συμμετείχαν στην έρευνα, δηλαδή 3,6 δράσεις ανά Δήμο κατά προσέγγιση.
Περαιτέρω, σημαντική αύξηση της συμμετοχής στην έρευνα της Γ.Γ.Ι.Α.Δ. σε σύγκριση με την αμέσως προηγούμενη χρονιά παρατηρείται και στην περίπτωση των ΟΤΑ β’ βαθμού. Συγκεκριμένα, τα πορίσματα της τρέχουσας Έκθεσης βασίζονται σε 8 συμπληρωμένα ερωτηματολόγια από τις Περιφέρειες έναντι 6 ερωτηματολογίων στην Έκθεση με έτος αναφοράς το έτος 2024. Η Περιφέρεια Κρήτης καταγράφει τον υψηλότερο αριθμό δράσεων για τρίτη συνεχή χρονιά.
2) Το ποσοστό των Δήμων που δηλώνουν ότι γνωρίζουν την Ευρωπαϊκή Χάρτα, παραμένει σε σταθερά υψηλά επίπεδα. Από τους 198 Δήμους που συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο, οι 182, ένα ποσοστό 91,9%, δήλωσαν ότι γνωρίζουν την «Ευρωπαϊκή Χάρτα Ισότητας των Φύλων στις τοπικές κοινωνίες». Η διαχρονική αυτή εικόνα υποδηλώνει ότι έχει επιτευχθεί ένας ικανοποιητικός βαθμός ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε ζητήματα ισότητας των φύλων, χωρίς ωστόσο να έχει εκλείψει η ανάγκη για συνεχή επιμόρφωση και ενίσχυση της διάχυσης της σχετικής πληροφόρησης.
3) Από το σύνολο των Δήμων που ανταποκρίθηκαν στην έρευνα, οι 104 δήλωσαν ότι διαθέτουν διακριτή υπηρεσιακή μονάδα αρμόδια για θέματα ισότητας των φύλων. Αναλυτικότερα, 63 Δήμοι (ποσοστό 31,8%) δήλωσαν ότι διαθέτουν Τμήμα Ισότητας των Φύλων, 13 Δήμοι (ποσοστό 6,6%) δήλωσαν ότι διαθέτουν Ομάδα Έργου Πολιτικών Ισότητας των Φύλων, ενώ 28 Δήμοι (ποσοστό 14,1%) δήλωσαν ότι έχουν Γραφείο Πολιτικών Ισότητας.
4) Από το σύνολο των 198 Δήμων που έχουν συμπληρώσει το ερωτηματολόγιο, το 85,3% (169 Δήμοι) διαθέτει τουλάχιστον ένα αρμόδιο όργανο ή ειδικευμένο στέλεχος για θέματα ισότητας των φύλων - είτε πρόκειται για διακριτή υπηρεσιακή μονάδα στην περίπτωση 104 Δήμων, είτε για κάποια άλλη αρμόδια μονάδα στην περίπτωση 40 Δήμων, είτε/και για gender expert σύμφωνα με τις απαντήσεις 25 Δήμων.
5) Οι περισσότεροι (ποσοστό 43,4%) από τους Δήμους που συμμετείχαν στην έρευνα και δεν διαθέτουν δημοτική δομή για την αντιμετώπιση περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας, ανέφεραν ότι προχωρούν στην παραπομπή των περιστατικών στο Δίκτυο Δομών της Γ.Γ.Ι.Α.Δ.
Ειδικότερα, το 18,8% των απαντήσεων (86 Δήμοι) αφορά περιπτώσεις παραπομπών γυναικών σε Συμβουλευτικά Κέντρα όμορων Δήμων, ενώ το 14,2% (65 Δήμοι) αφορά την ενημέρωση για τη δυνατότητα επικοινωνίας με τη Γραμμή SOS 15900. Παράλληλα, το 10,5% των απαντήσεων (48 Δήμοι) δήλωσε ότι παραπέμπει τυχόν περιστατικά σε Ξενώνες Φιλοξενίας όμορων Δήμων. Οι Δήμοι, ανέφεραν επιπροσθέτως, ως φορείς παραπομπής, την Αστυνομία (ποσοστό 24,9% επί των απαντήσεων, δηλαδή 114 Δήμοι), την Εισαγγελία (86 Δήμοι), το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης (43 Δήμοι) και τα Κέντρα Κοινότητας (8 Δήμοι).
6) Αρκετοί Δήμοι κατέθεσαν μία εκτενή περιγραφή της κατάστασης που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες σε επίπεδο τοπικών κοινωνιών. Οι απαντήσεις αυτές καταδεικνύουν μία ολιστική προσέγγιση των έμφυλων ανισοτήτων, καθώς επισημαίνουν ότι οι δυσκολίες που βιώνουν οι γυναίκες δεν είναι αποσπασματικές αλλά αλληλένδετες και αφορούν εκφάνσεις της οικονομικής, κοινωνικής και προσωπικής ζωή τους.
Η δυσκολία πρόσβασης των γυναικών στην αγορά εργασίας και επίτευξης οικονομικής αυτονομίας αναδείχθηκαν από τις περισσότερες απαντήσεις. Οι Δήμοι δεν αναφέρθηκαν μόνο στην ανεργία, αλλά και στην εργασιακή επισφάλεια, τις περιορισμένες δυνατότητες επαγγελματικής εξέλιξης, τις χαμηλότερες αμοιβές, τη συγκέντρωση των γυναικών σε εποχικές ή ευέλικτες μορφές απασχόλησης, καθώς και στις έμφυλες διακρίσεις και τη σεξουαλική παρενόχληση στον χώρο εργασίας. Ιδιαίτερα στην περίπτωση νησιωτικών, αγροτικών και απομακρυσμένων Δήμων, επισημαίνεται ότι η περιορισμένη τοπική αγορά εργασίας και η εποχικότητα της οικονομικής δραστηριότητας ενισχύουν την οικονομική εξάρτηση του γυναικείου πληθυσμού.
7) Παράλληλα, οι περισσότεροι Δήμοι αναγνωρίζουν ότι οι γυναίκες εξακολουθούν να επωμίζονται δυσανάλογα το βάρος της φροντίδας των παιδιών, των ηλικιωμένων και άλλων εξαρτώμενων μελών της οικογένειας. Η έλλειψη επαρκών δομών φροντίδας, όπως βρεφονηπιακών σταθμών, δομών δημιουργικής απασχόλησης παιδιών και υπηρεσιών υποστήριξης ηλικιωμένων, δυσχεραίνει τη συμφιλίωση επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής, περιορίζοντας τις δυνατότητες απασχόλησης και επαγγελματικής εξέλιξης των γυναικών.
8) Μέσα από αρκετές απαντήσεις αναδεικνύονται οι γεωγραφικές ανισότητες που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες των απομακρυσμένων, ορεινών και νησιωτικών περιοχών. Το περιορισμένο δίκτυο συγκοινωνιών, οι αποστάσεις από τα μεγάλα αστικά κέντρα και η έλλειψη εξειδικευμένων υπηρεσιών υγείας, ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, επαγγελματικής συμβουλευτικής και κατάρτισης, δυσχεραίνουν την ισότιμη πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες και ευκαιρίες.
9) Η φετινή ετήσια καταγραφή των δράσεων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την προώθηση της ισότητας των φύλων αποτυπώνει την αυξημένη συμμετοχή των Δήμων στη διαδικασία σε σύγκριση με το αμέσως προηγούμενο έτος, γεγονός που καταδεικνύει το διαρκώς αυξανόμενο ενδιαφέρον και την ενεργότερη ενασχόληση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης με την ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικών για την ισότητα των φύλων. Περαιτέρω, η αυξημένη ανταπόκριση καταδεικνύει ότι ολοένα περισσότεροι Δήμοι αναγνωρίζουν τη σημασία της συστηματικής παρακολούθησης, της αξιολόγησης και της ανάδειξης των πρωτοβουλιών τους στον συγκεκριμένο τομέα, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση μίας πληρέστερης εικόνας για την πορεία του σχεδιασμού και της υλοποίησης πολιτικών υπέρ της έμφυλης ισότητας σε τοπικό επίπεδο.
Η συγκεκριμένη εμπεριστατωμένη δημόσια δράση ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης της Διεύθυνσης Σχεδιασμού, Δημιουργίας Προτύπων και Παρακολούθησης Πολιτικών Ισότητας των Φύλων της Γ.Γ.Ι.Α.Δ. εντάσσεται στο θεματικό πεδίο «Θεσμικοί Μηχανισμοί για την Ισότητα των Φύλων» και υλοποιείται στο πλαίσιο αξιοποίησης όλων των εργαλείων στον αγώνα για την επίτευξη της ουσιαστικής ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών, σύμφωνα και με τις κατευθυντήριες γραμμές των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (Ατζέντα 2030).
ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου